मांजरा प्रकल्पाच्या पाणलोट क्षेत्राची पाहणी ; शेतकऱ्यांशी संवाद साधून चारा लागवडीसाठी मार्गदर्शन
पशुसंवर्धन विभाग देणार चारा बियाणे – जलसंपदा विभागाकडून पाणी वापरास मिळणार परवानगी
धाराशिव – समय सारथी
दुष्काळाच्या झळा सोसणाऱ्या शेतकऱ्यांसमोर स्वतःच्या उदरनिर्वाहाबरोबरच मुक्या जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्नही गंभीर बनला आहे. पावसाअभावी शेतातील पिके बाधित झाल्याने आगामी काळात पशुधनासाठी पुरेसा चारा उपलब्ध करून देण्याचे मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे.या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यातील उपलब्ध नैसर्गिक संसाधनांचा प्रभावी वापर करून चारा उत्पादन वाढविण्यासाठी जिल्हा प्रशासनाने पुढाकार घेतला आहे. त्याचाच एक भाग म्हणून जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी कळंब तालुक्यातील खडकी गावाजवळील मांजरा सिंचन प्रकल्पाच्या जलाशयालगतच्या गाळपेर जमिनीची प्रत्यक्ष पाहणी केली. यावेळी त्यांनी शेतकऱ्यांशी संवाद साधून गाळपेर जमिनीवर चारा पिकांची लागवड करण्याबाबत मार्गदर्शन केले.तसेच उपस्थित कळंब उपविभागीय अधिकारी गणेश शिंदे व कळंब तहसीलदार हेमंत ढोकले यांना आवश्यक त्या सूचना दिल्या.
जिल्ह्यात निर्माण झालेल्या दुष्काळी परिस्थितीमुळे पशुधनाच्या चाऱ्याचा प्रश्न दिवसेंदिवस महत्त्वाचा ठरत आहे. शेतकऱ्यांसाठी पशुधन हे केवळ उत्पन्नाचे साधन नसून त्यांच्या कुटुंबाच्या अर्थकारणाचा महत्त्वाचा आधार आहे. त्यामुळे दुष्काळाच्या काळात जनावरांसाठी पुरेसा चारा उपलब्ध होणे अत्यंत आवश्यक आहे.याच उद्देशाने जिल्हाधिकारी श्री.पुजार यांनी मांजरा प्रकल्पाच्या जलाशयालगत उपलब्ध असलेल्या गाळपेर जमिनीचा चारा उत्पादनासाठी कसा उपयोग करता येईल,याची प्रत्यक्ष पाहणी केली.
पाहणीदरम्यान जिल्हाधिकारी श्री.पुजार यांनी स्थानिक शेतकऱ्यांशी संवाद साधला. गाळपेर जमिनीवर चारा पिकांची लागवड केल्यास उपलब्ध जमिनीचा उत्पादक वापर होण्याबरोबरच पशुधनासाठी आवश्यक चारा स्थानिक पातळीवर उपलब्ध होण्यास मदत होईल,असे त्यांनी सांगितले.शेतकऱ्यांनी या संधीचा लाभ घेऊन गाळपेर जमिनीवर चारा पिकांची लागवड करण्यासाठी पुढाकार घ्यावा,असे आवाहनही त्यांनी केले.
गाळपेर जमिनीवर चारा उत्पादन करण्यासाठी शेतकऱ्यांना आवश्यक चारा पिकांचे बियाणे पशुसंवर्धन विभागामार्फत उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे.तसेच चारा पिकांच्या लागवडीसाठी आवश्यक पाण्याच्या वापरास जलसंपदा विभागामार्फत परवानगी देण्यात येणार आहे.त्यामुळे चारा लागवडीसाठी शेतकऱ्यांना आवश्यक सहकार्य उपलब्ध होणार आहे.
गाळपेर जमिनीवर उत्पादित होणारा चारा संबंधित शेतकऱ्यांना स्वतःच्या जनावरांसाठी वापरता येणार आहे. याशिवाय अतिरिक्त चारा उपलब्ध झाल्यास तो चाऱ्याची गरज असलेल्या इतर शेतकऱ्यांनाही पुरविता येणार आहे. त्यामुळे स्वतःच्या पशुधनाची चाऱ्याची गरज भागविण्याबरोबरच गरजू शेतकऱ्यांच्या जनावरांसाठीही चारा उपलब्ध करून देण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
दुष्काळाच्या काळात एका शेतकऱ्याने उत्पादित केलेला अतिरिक्त चारा दुसऱ्या गरजू शेतकऱ्याच्या जनावरांसाठी आधार ठरू शकतो.या उपक्रमातून स्थानिक पातळीवर चारा उपलब्धता वाढविण्याबरोबरच शेतकऱ्यांमधील परस्पर सहकार्यालाही चालना मिळू शकते.
जिल्हाधिकारी पुजार यांनी पाहणीदरम्यान उपविभागीय अधिकारी श्री.शिंदे आणि तहसीलदार श्री.ढोकले यांना गाळपेर जमिनीवरील चारा लागवडीच्या अनुषंगाने आवश्यक त्या सूचना दिल्या.चारा उत्पादन वाढविण्यासाठी महसूल,पशुसंवर्धन आणि जलसंपदा विभागांच्या समन्वयातून काम करण्याचे महत्त्व या उपक्रमाच्या निमित्ताने अधोरेखित झाले आहे.
दुष्काळी परिस्थितीत केवळ उपलब्ध चाऱ्यावर अवलंबून न राहता नवीन चारा उत्पादनाचे पर्याय निर्माण करणे आवश्यक आहे.गाळपेर जमिनीचा योग्य वापर केल्यास अतिरिक्त चारा उत्पादनासाठी संधी उपलब्ध होऊ शकते.त्यामुळे आगामी काळात पशुधनासाठी चारा उपलब्ध करून देण्याच्या प्रयत्नांना बळ मिळणार आहे.
शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने जनावरे ही त्यांच्या कष्टाची आणि उपजीविकेची सोबती असतात. दुष्काळात पिकांचे नुकसान सहन करतानाच जनावरांच्या चाऱ्यासाठी होणारी धावपळ शेतकऱ्यांची चिंता वाढविते.अशा परिस्थितीत गाळपेर जमिनीवर चारा उत्पादनाचा पर्याय उपलब्ध करून देण्याचा जिल्हा प्रशासनाचा प्रयत्न शेतकऱ्यांना दिलासा देणारा ठरू शकतो.
मांजरा सिंचन प्रकल्पाच्या जलाशयालगतच्या गाळपेर जमिनीची प्रत्यक्ष पाहणी करून जिल्हाधिकारी कीर्ती किरण पुजार यांनी चारा उत्पादनवाढीच्या दृष्टीने शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन केले. पशुसंवर्धन विभागाकडून बियाणे आणि जलसंपदा विभागाकडून पाणी वापरास परवानगी या माध्यमातून गाळपेर जमिनीवर चारा लागवडीला चालना मिळणार आहे.दुष्काळाच्या संकटात पशुधन वाचविण्यासाठी स्थानिक संसाधनांचा उपयोग करून चारा उपलब्धता वाढविण्याच्या दिशेने हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.
